شیلنگ یکلا، دولا یا چهارلا سیم؟ تفاوت، کاربرد و راهنمای انتخاب شیلنگ سیمدار هیدرولیک
تفاوت اصلی شیلنگهای یکلا، دولا و چهارلا سیم در تعداد و نوع لایههای سیم فولادی است که مستقیما فشار کاری را تعیین میکند. در سایز ۱/۲ اینچ، فشار کاری یک شیلنگ یک لا (1SN) حدود ۱۶۰ بار، دولا (2SN) حدود ۲۷۵ بار و چهارلا (4SP) حدود ۴۱۵ بار است. هرچه تعداد لایه بیشتر باشد، شیلنگ فشار بیشتری تحمل میکند، اما سنگینتر، کم انعطافتر و گرانتر میشود. انتخاب درست یعنی شیلنگی که فشار سیستم شما را با اطمینان تحمل کند، نه لزوما قوی ترین شیلنگ.

شیلنگ سیم دار هیدرولیک چیست؟
شیلنگ سیم دار هیدرولیک از سه بخش اصلی ساخته میشود:
- لایه داخلی (تیوب): لاستیک مصنوعی مقاوم در برابر روغن هیدرولیک که با سیال تماس دارد.
- لایه تقویتی: یک یا چند لایه سیم فولادی با استحکام بالا که فشار را تحمل میکند.
- لایه بیرونی (روکش): لاستیک مقاوم در برابر سایش، روغن و شرایط محیطی که از سیمها محافظت میکند.
در بازار ایران به این شیلنگها بر اساس تعداد لایه سیم، «یک لا سیم»، «دولا سیم» و «چهارلا سیم» میگویند. اما در دیتاشیتها و روی بدنه شیلنگ، معمولا کد استاندارد اروپایی آنها چاپ میشود:
| نام بازاری | کد استاندارد | معادل رایج SAE | نوع تقویت |
|---|---|---|---|
| یک لا سیم | EN 853 1SN | SAE 100R1AT | یک لایه سیم بافته (Braid) |
| دولا سیم | EN 853 2SN | SAE 100R2AT | دو لایه سیم بافته |
| چهارلا سیم | EN 856 4SP یا 4SH | – | چهار لایه سیم مارپیچ (Spiral) |
تفاوت سیم بافته و سیم مارپیچ
یک نکتهای که خیلیها نمیدانند: شیلنگ چهارلا فقط «دو برابرِ دولا» نیست؛ ساختار سیم آن هم فرق دارد.
- سیم بافته (Braided) در 1SN و 2SN: سیمها بهصورت ضربدری روی هم بافته میشوند. این ساختار انعطافپذیری خوبی دارد و برای اغلب کاربردهای فشار متوسط کافی است.
- سیم مارپیچ (Spiral) در 4SP و 4SH: سیمها بهصورت موازی و مارپیچ، لایه به لایه و در جهتهای مخالف پیچیده میشوند. این ساختار فشار بالاتر و ضربههای فشاری مکرر (Impulse) را بهتر تحمل میکند، اما شیلنگ سفتتر است و شعاع خمش بزرگتری لازم دارد.
مقایسه یکلا، دولا و چهارلا سیم
جدول زیر، اعداد نمونه را برای دو سایز رایج از دیتاشیت سازندگان نشان میدهد. جدول کامل همه سایزها را در مقاله جدول سایز و فشار شیلنگ هیدرولیک آوردهایم.
| ویژگی | یکلا (1SN) | دولا (2SN) | چهارلا (4SP) |
|---|---|---|---|
| فشار کاری در سایز ۱/۲ اینچ | ۱۶۰ بار | ۲۷۵ بار | ۴۱۵ بار |
| فشار کاری در سایز ۱ اینچ | ۸۸ بار | ۱۶۵ بار | ۲۸۰ بار |
| حداقل شعاع خمش در ۱/۲ اینچ | ۱۸۰ میلیمتر | ۱۸۰ میلیمتر | ۲۳۰ میلیمتر |
| قطر خارجی در ۱/۲ اینچ | حدود ۲۰ میلیمتر | حدود ۲۲ میلیمتر | حدود ۲۴.۵ میلیمتر |
| انعطافپذیری | زیاد | متوسط | کم |
| تحمل ضربههای فشاری مکرر | متوسط | خوب | بسیار خوب |
| قیمت نسبی | کمتر | متوسط | بیشتر |
منابع اعداد: دیتاشیت شیلنگهای 1SN، 2SN و 4SP شرکت Indunorm. اعداد برندهای مختلف ممکن است کمی متفاوت باشد؛ همیشه دیتاشیت یا نوشته روی بدنه همان شیلنگ ملاک است.
به یک الگوی مهم دقت کنید: با بزرگتر شدن قطر، فشار کاری کم میشود. یعنی شیلنگ دولا در سایز ۱ اینچ، فشاری کمتر از شیلنگ یکلا در سایز ۱/۴ اینچ (۲۲۵ بار) تحمل میکند. پس هیچ وقت نگویید «دولا سیم یعنی فلان قدر بار»؛ فشار را همیشه با سایز بپرسید.
هر کدام برای چه کاری مناسب است؟
شیلنگ یک لا سیم (1SN)
برای خطوط فشار پایین تا متوسط: خطوط برگشت روغن، سیستمهای هیدرولیک سبک، تراکتور و ماشینآلات کشاورزی، و خطوطی که انعطاف و خمشدن در فضای کم مهم است. اگر فشار سیستم شما در سایز موردنظر بهوضوح کمتر از فشار کاری شیلنگ یک لا سیم 1SN است، خرید دولا فقط هزینه و وزن اضافه است.

شیلنگ دولا سیم (2SN)
رایجترین انتخاب در ماشین آلات راهسازی و صنعتی: بیل مکانیکی، لودر، پرسهای هیدرولیک، جکها و بیشتر مدارهای فشار متوسط تا بالا. اگر بین یکلا و دولا مردد هستید و فشار سیستم به حد مجاز 1SN نزدیک است، شیلنگ دولا سیم انتخاب مطمئنتری است.

شیلنگ چهارلا سیم (4SP و 4SH)
برای فشارهای بالا و ضربههای فشاری شدید: ماشین آلات سنگین معدنی و راهسازی، پرسهای سنگین و خطوط اصلی پمپ با فشار بالا. 4SP معمولا در سایزهای کوچک و متوسط استفاده میشود و 4SH برای سایزهای بزرگتر (از ۳/۴ اینچ به بالا) با فشار بالا و شرایط کاری سختتر طراحی شده است. محدودیت مهم شیلنگ چهارلا سیم: شعاع خمش بزرگتر و وزن بیشتر، پس در مسیرهای پرپیچوخم، نصب سختتر است.

راهنمای انتخاب شیلنگ هیدرولیک سیم دار: ۵ قدم
- حداکثر فشار واقعی سیستم را مشخص کنید؛ نه فقط فشار تنظیم شیر اطمینان، بلکه ضربههای فشاری (پیکها) هنگام قطع و وصل جریان را هم در نظر بگیرید.
- سایز (قطر داخلی) را بر اساس دبی روغن انتخاب کنید. شیلنگ خیلی باریک باعث افت فشار و داغشدن روغن میشود.
- در جدول، فشار کاری همان سایز را برای 1SN، 2SN و 4SP/4SH مقایسه کنید و سادهترین نوعی را انتخاب کنید که فشار کاریاش بالاتر از حداکثر فشار سیستم باشد.
- دما و نوع سیال را چک کنید. مثلاً در دیتاشیت 4SP نامبرده، دمای مجاز برای روغن تا ۱۰۰ درجه است، اما برای آب و سیالات پایهآب حداکثر ۷۰ درجه.
- شعاع خمش و فضای نصب را بسنجید. خمکردن شیلنگ بیشتر از حداقل شعاع خمش، عمر آن را بهشدت کم میکند.
اشتباهات رایج در انتخاب شیلنگ هیدرولیک سیم دار
- اشتباه گرفتن فشار ترکیدگی با فشار کاری: در این شیلنگها فشار ترکیدگی معمولاً چهار برابر فشار کاری است (ضریب اطمینان ۴ به ۱). عدد ترکیدگی، فشار مجاز کار نیست.
- انتخاب بر اساس قطر خارجی یا ظاهر: دو شیلنگ با ظاهر مشابه ممکن است یکی 1SN و دیگری 2SN باشد. کد روی بدنه را بخوانید.
- استفاده از اتصالات نامناسب: بوشن (Ferrule) شیلنگهای بافته و مارپیچ با هم فرق دارد. استفاده از بوشن اشتباه، رایجترین علت جداشدن شیلنگ از اتصال است.
- انتخاب بیش از حد قوی: چهارلا در جایی که دولا کافی است، یعنی هزینه بیشتر، نصب سختتر و فشار بیشتر روی اتصالات به خاطر سفتی شیلنگ.
قیمت شیلنگ سیمدار به چه عواملی بستگی دارد؟
- تعداد و نوع لایه سیم: چهارلا گرانتر از دولا و دولا گرانتر از یکلاست.
- سایز: با افزایش قطر، قیمت هر متر بهشکل قابل توجهی بالا میرود.
- برند و کیفیت: شیلنگهای برندهای شناختهشده با دیتاشیت معتبر، گرانترند اما عمر و قابلیت اطمینان بیشتری دارند.
- پرس و اتصالات: قیمت شیلنگ پرسشده با اتصالات، با قیمت متری شیلنگ خام فرق دارد.
- مقدار خرید: خرید رول کامل معمولاً بهصرفهتر است.
قیمت شیلنگ هیدرولیک به نرخ ارز و مواد اولیه وابسته است و مرتب تغییر میکند؛ برای قیمت روز با واحد فروش تماس بگیرید.
سؤالات متداول
آیا میتوانم بهجای دولا سیم از یکلا استفاده کنم؟
فقط اگر فشار کاری 1SN در همان سایز، از حداکثر فشار سیستم شما بیشتر باشد. در غیر این صورت خطر ترکیدن شیلنگ وجود دارد.
از کجا بفهمم شیلنگ من یکلا است یا دولا؟
روی بدنه شیلنگ معمولاً برند، کد استاندارد (مثل EN 853 2SN)، سایز و فشار کاری چاپ شده است. اگر نوشته پاک شده، از روی برش شیلنگ میتوان تعداد لایههای سیم را دید.
تفاوت 4SP و 4SH چیست؟
هر دو چهار لایه سیم مارپیچ دارند. 4SP برای سایزهای کوچک و متوسط رایج است و 4SH برای سایزهای بزرگتر با فشار بالاتر طراحی شده است. جزئیات و اعداد هر کدام را در جدول سایز و فشار شیلنگ هیدرولیک ببینید.
شیلنگ سیمدار برای آب هم استفاده میشود؟
بله، در برخی کاربردها مثل کارواشها و پمپهای فشار قوی؛ اما دمای مجاز برای آب معمولاً پایینتر از روغن است و باید در دیتاشیت چک شود.
خرید شیلنگ یکلا، دولا و چهارلا سیم
در شیلنگ بازار، شیلنگهای هیدرولیک سیمدار در سایزهای مختلف عرضه میشوند:
- شیلنگ یکلا سیم
- شیلنگ دولا سیم
- شیلنگ چهارلا سیم
برای استعلام سریع این اطلاعات را آماده کنید: حداکثر فشار سیستم، سایز، طول، نوع اتصالات دو سر، و اینکه شیلنگ پرسشده میخواهید یا خام.
تماس با واحد فروش: 021-66609378 | واتساپ: 09128346923